Phương pháp Heimlich là kỹ thuật sơ cứu quan trọng để xử trí hóc dị vật gây tắc nghẽn đường thở. Nó được thực hiện bằng cách tạo áp lực mạnh và đột ngột vào bụng (hoặc ngực trong một số trường hợp đặc biệt) nhằm đẩy luồng khí ra ngoài, tống dị vật khỏi khí quản.
Khi nào cần áp dụng Heimlich?
- Nạn nhân không thể thở, nói hoặc ho.
- Có dấu hiệu nghẹt thở rõ ràng: ôm cổ, mặt tím tái, ho yếu hoặc không ho được.
- Không áp dụng cho trẻ dưới 1 tuổi– thay bằng kỹ thuật vỗ lưng kết hợp ấn ngực.
Hướng dẫn thực hiện theo từng đối tượng
| Đối tượng | Cách thực hiện | Lưu ý |
| Người lớn & trẻ >1 tuổi | – Đứng sau nạn nhân, vòng tay quanh eo. – Nắm một tay thành nắm đấm, đặt trên rốn và dưới mũi ức. – Tay kia giữ chặt nắm đấm. – Giật mạnh, dứt khoát vào trong và hướng lên trên. – Lặp lại cho đến khi dị vật bật ra. |
Nếu nạn nhân béo phì hoặc phụ nữ mang thai → thay bằng đẩy ngực (đặt tay giữa xương ức, giật mạnh về phía sau). |
| Trẻ sơ sinh (<1 tuổi) | – Đặt trẻ nằm sấp trên cẳng tay, đầu thấp hơn thân. – Vỗ mạnh 5 lần vào lưng giữa hai bả vai. – Lật ngửa trẻ, dùng 2 ngón tay ấn mạnh 5 lần vào giữa xương ức. – Luân phiên 5 vỗ lưng – 5 ấn ngực cho đến khi dị vật ra. |
Tuyệt đối không dùng Heimlich (đẩy bụng) vì nguy cơ tổn thương gan, lách. |
| Nạn nhân bất tỉnh | – Đặt nằm ngửa trên nền cứng. – Quỳ ngang hông, chồng hai tay đặt trên bụng (trên rốn, dưới xương ức). – Ấn mạnh hướng lên trên nhiều lần. – Nếu không hiệu quả, tiến hành hồi sức tim phổi (CPR). |
Luôn gọi cấp cứu ngay khi nạn nhân mất ý thức. |
| Tự cứu bản thân | – Nắm tay đặt trên rốn, dưới xương ức. – Tay kia giữ chặt, giật mạnh vào trong và lên trên. – Hoặc ép bụng vào cạnh cứng (ghế, bàn) để tạo lực đẩy. |
Thực hiện liên tục cho đến khi dị vật bật ra. |
Sai lầm cần tránh
- Không móc họng bằng taykhi không nhìn thấy dị vật → dễ đẩy sâu hơn.
- Không cho uống nước hoặc nuốt cơm→ tăng nguy cơ sặc.
- Không vỗ lưng khi nạn nhân đứng thẳng/ngửa đầu→ dị vật có thể rơi sâu hơn.
- Không chần chừ gọi cấp cứu– ngay cả khi dị vật đã ra, vẫn cần kiểm tra y tế
Lời khuyên thực tế
- Luôn gọi cấp cứu 115 ngay lập tứckhi thấy dấu hiệu nghẹt thở nghiêm trọng.
- Sau khi dị vật được lấy ra, đưa nạn nhân đến cơ sở y tếđể kiểm tra vì có thể còn tổn thương hoặc dị vật nhỏ sót lại.
- Phòng ngừa: cắt nhỏ thức ăn, tránh cho trẻ nhỏ ăn hạt, kẹo cứng, xúc xích nguyên chiếc; giám sát khi trẻ ăn và chơi.
